Monthly Archives: February 2019

Chess Tournament 6

If you do have an appetite for tough challenges, GRENKE Chess Open 2019 is out there! As the organisers decided to connect GRENKE Classic with GRENKE Open in previous years the number of participants increased substantially. Thanks to that, now we have the largest chess open in Europe. I did also participated to last years event and you can read my observations and experiences from the first hand.

GRENKE Chess Open takes place annually in Karlsruhe, Germany and this year it will be the fourth consecutive event. It is open to all players from around the world and it is expected that more than 1.500 players, almost 300 out of them with titles from Candidate Master (CM) to Grand Master (GM), will be present for the challenge. The tournament has three categories with various strength levels and this year total prize pool is increased to 70.000 EUR, that is 10.000 EUR more than last years. In addition to that, players will have the chance to share the same venue, due to GRENKE Chess Classic, with the top class players from the chess world. Players for this year’s Classic are as following:

GRENKE Chess Open will be held between 18 – 22 April, 2019 with 9 Rounds Swiss-System. Pairings will be determined by a computer and time-controls are: 2h for 40 moves + 30 minutes for the rest of the game. For further details and registration information please visit the event’s official website, where you can also follow the games live. 


Ergun UNUTMAZ, 01.03.2019


Tüfek, Mikrop ve Çelik

İnsan Topluluklarının Yazgıları

Jared DIAMOND [1]

Ekonomi, siyaset, spor ve hayatın günlük diğer koşturmalarına ara verip insanlık tarihi üzerine bir şeyler okumak, bugünü anlayabilmek için dünü kavramak ve büyük resmi görebilmek istiyorsanız Jared Diamond’un bu kitabının çok iyi bir çalışma olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. Her ne kadar kitabın ilk basım tarihi 1997’ye uzansa ve kitaba bağlı kalınarak çekilen belgeselini muhtemelen seyretmiş olsanız da tarih içinde insan topluluklarının yazgıları yirmi yıl içinde değişmediği gibi konuyu bir de Diamond’ın anlatım tarzı ile okumak oldukça bilgilendirici. 

Her şey Papua Yeni Gineli politikacı Yali’nin, moleküler fizyoloji ve evrimsel biyoloji alanlarında uzman olan Diamond’a toplumlar arasındaki farkı anlamaya ilişkin yönelttiği bir soru ile başlıyor: İnsanlar neden farklı kıtalarda farklı hızda gelişti ve çağdaş dünyadaki eşitsizliklerin kaynağı nedir? 

Yali’nin sorusuna genetik, zeka, kültürler arası etkileşim, iklim ve coğrafi yönlerden yaklaşan birçok çalışma zaten vardır. Ancak Diamond, biyolojik, ırkçı, zeka üstünlüğüne dayanan bu tür etkenleri gerekçelendirerek reddetmekte ve kitabın böylesi bir farkın nedenlerini çevresel faktörlere dayanarak açıklamaktadır. Kitabı niteleyen cümlesinde ise Diamond şöyle bir çıkarımda bulunmaktadır: “Avrupa’nın silahları, bulaşıcı hastalıkları, çelik aletleri ve mamül ürünleri Avrupalıların fetihlerinden doğrudan etkili etkenlerdir. Yeni Dünya ile Batı Avrasya tarihinin 13.000 yıllık özeti bize, büyük oranda birbirinden bağımsız iki uzun tarihsel eğrinin basit bir sonucu olarak Avrupalıların Amerika’yı fethettiklerini gösteriyor. Bu iki eğri arasındaki fark kıtalar arasındaki evcilleştirilebilecek bitki ve hayvanlar, mikroplar, ilk yerleşimin başlama zamanı, kıta eksenin yönü, çevresel engeller gibi farklılıkların damgasını taşıyor.” 

İnsanların dünyaya yayılışını gösteren harita ile başlayarak önemli argümanların neredeyse hepsi haritalarla desteklendiği için okuyucu aktif bir şekilde konunun içinde kalabiliyor. Bunu sağlayan diğer bir etken ise anlatımın tek düze değil, okuyucuya da yöneltilen sorularla interaktif tutulması. Ayrıca farklı kültürlerden ve coğrafyalardan insanların portrelerinin de kitaba eklenmesi, insan ırkının ne kadar çeşitli olduğunu çok net ortaya koymaktadır. Bunlara ek olarak kitabın sonunda yer alan ek okumlar ve kaynaklar ile referanslar belirli konularda tatmin olmayan okuyucular için çok yerinde bir rehberlik görevi teşkil ediyor. Sadece bu nedenlerden bile bence kitabın kurgusal olmayan yazın dalında ödül alması hiç şaşırtıcı değil.  

Yukarıdaki soruya çevresel faktörleri esas alarak cevap arayan yazar, insan toluluklarının geçimini nasıl sağladıklarından yola çıkarak bilinen ilk yiyecek üretim merkezlerine ve bu bölgelerin coğrafi, iklimsel özelliklerine bakıyor. Bu bölgelerdeki evcilleştirilebilir bitki ve hayvan türlerini inceleyerek yerleşik hayata geçişin nüfus yoğunluğu ile ilişkisini çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor. Merkezi siyasi örgütlenme, askeri teknoloji, karmaşık ekonomik sistemler ve yaratıcı buluşları yapan kişileri besleyebilen toplulukların, bunu başaramayan avcı/toplayıcı toplumlarla karşılaştıklarında karşılaşmanın ne gibi sonuçlar oluşturduğu ile de tezini destekliyor.    

Bu kitaptan çıkarılacak birçok ders, öğrenilecek değerli bilgiler var. Tüm bunlara ek olarak tarih kitaplarını okumaya itecek diğer birkaç nedeni Mustafa Kemal Atatürk şu vecizeleri ile çok önce göstermiştir: 

“Tarihini bilmeyen milletler, yok olmaya mahkûmdur.” 

“Geçmişini bilmeyen, geleceğine yön veremez.”


Ergun UNUTMAZ, 27.02.2019


Not: Kitapta yer alan yazım hataları ile bunlara ilişkin düzeltme önerilerimi ve kısa açıklamaları Ek‘te bulabilirsiniz. Düzeltmelerde Türk Dil Kurumunun “Yazım Kılavuzu” esas alınmaktadır ve Türkçe karşılığı olan yabancı kökenli kelimelerde seçici bir tercih yapılmaktadır.

[1] Jared DIAMOND, (Guns, Germs and Steal – The Fates of Human Societies) TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları, 21. Basım, Kasım 2010, Ankara (Türkçeye çeviren: Ülker İnce).