Category Archives: Book Reviews

Kurt Kapanı

Borsada Alım Satım Zamanlama Tekniği

Ahmet MERGEN [1]

Finans, Satranç gibi işimle doğrudan ilgili veya Dil öğrenimi başta olmak üzere çeşitli kategorilerde okuduğum kitapların hepsine burada yer vermiyorum. Çünkü bu tür kitapların hem kişisel beklentilere göre farklı değerde olduğunu, hem de genel okuyucu kitlesine hitap etmeyebileceğini düşünüyorum. Ancak bugün ikinci kez bitirmiş olduğum, borsada alım satım zamanlama tekniği konulu kitabın yeri ayrı. 

Bundan tam 20 yıl önce alıp keyifle okuduğum ve teknik analiz konusunda ilk sistematik bilgilerimin dayanağını oluşturduğu için Ahmet Mergen’in bu çalışmasını paylaşmak istedim. Aslında Mergen’in “Grafiklerle Borsa” ve “Kurtlarla Tango” kitapları teknik analiz alanında kullanılan kavramları ve kalıpları açıklaması nedeniyle bu kitaptan önce geliyor. Düzey olarak bugün basit kalıyor olabilirler, ama her şeyi zamanına göre düşünmek lazım. 

“Kurt Kapanı” kitabındaki örnek olay incelemeleri, formasyon oluşumları ve fiyat hareketinin devam edebileceği yöne ilişkin tahminler ise son derece başarılı. Tabii örneklerin nerdeyse tamamı 1994 – 1995 yıllarına ait ve bu aralıkta da Türkiye’de önemli bir ekonomik kriz olduğu göz önüne alınırsa, doğal olarak eleştiriler gelebilir. Bence burada önemli olan; sunulan analiz yöntemini anlamak, bilginin zamana karşı testini yapmak ve bu bilgiyi güncel olaylara uygulamaktır. O nedenle bazı kitapları yıllandırdıktan sonra tekrar okumak hâlâ keyifli olabiliyor.

İçindekiler, “Çubuk Grafiklerin Gizemi” ve “Akım Görüntüleri” olmak üzere iki ana bölüme ayrılmış. Alt başlıklar ise daha sistemli bir şekilde bir araya getirilebilirdi, bu hâliyle kanımca biraz dağınık kalmış. Kitabın sonuna eklenen “Teknik Çalışma” altındaki örnekler ise eğitim sonu sınavı gibi. Grafiği verilen bir hissede al, sat ya da izle şeklinde karar verme noktalarını tespit etmek açısından yararlı olmuş. Kitabın dili akıcı ve teknik konular Mergen’in kendine has mizacı ile sohbet tadında bir üslup ile yazıldığı için okuyucu ile yakınlık kurulabiliyor. Kitaptan bir alıntı ile bitirelim:

“Herkes verdiği kararlarda yanlışlıklar yapmaktadır ve gelecekte de gene yanlışlıklar yapacak! Ne de olsa insanız. Amaç, yanlış kararda ısrar etmemektir.”

Ergun UNUTMAZ, 18.09.2019


[1]  Ahmet MERGEN, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş., İstanbul, 3. Basım, Kasım 1998.

Büyük Satranç Tahtası

Amerika’nın küresel üstünlüğü ve bunun jeostratejik gerekliliği

Zbigniev BRZEZINSKI [1]

Satranç geçmişim üzerine kısa bir girişin ardından yine bu sayfada satranç alanına ilişkin geleceğe yönelik planlarımdan bahsetmiştim. Bu bağlamda da strateji, aikido ve satranç dünyaları arasındaki grift yapının önemine vurgu yaparak bu kavramların günlük hayatta nasıl birbiri yerine kullanıldığına değinmiştim. Konuyu örneklendirmek için de Richard Luecke’nin şirket hayatı, iş yaşamı ve rekabet üzerine kaleme almış olduğu Strateji adlı eserini tanıtmıştım. Bugün de benzer yapı üzerine inşa edilen ve uluslararası ilişkiler üzerine yazılmış bir kitaba yer vereceğim. 

Kitabın yazarı Zbigniev Brzezinski, Polonya asıllı bir Amerikan vatandaşı olarak siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler üzerine uzmanlaşmış olup strateji alanında oldukça tanınan, saygın bir kişiliktir. Amerikan Başkanı Jimmy Carter’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı olarak  Amerika’nın ve dünya siyasetinin 1980 sonrası döneminin şekillenmesinde, realist stratejileri ile oldukça etkin bir rol oynamıştır.

Kitabın içeriğine gelince, sadece kapak resmi bile ilk izlenim konusunda size yeterince bilgi sunmaktadır. Orijinali 1997 yılında yayınlanan eser, başta büyük güçler olmak üzere tüm dünya ülkelerinin, iç ve dış siyasetlerinin planlanması ve yönetilmesi süreçlerinde dikkat edilmesi gereken stratejik unsurları zengin bir içerikle açıklamaktadır. Finansal sektörün ve ekonomik gücün başat rolü göz önüne alınarak yürütülecek çalışmalarda küreselleşmenin etkisi ve uluslararası bağımlılık derecesi de hesaba katılırsa aslında ne kadar ince bir planlama gerektiğinin altı çizilmelidir. Bu bağlamda bu unsurların  da satranç figürü ile temsil edilip kitabın adının da büyük satranç tahtası olarak konulması şaşırtıcı değildir. Ancak uluslararası ilişkilerin simültane satrançtan farklılaştığı noktalar; kuralların herkes için eşit olmadığı, süper güçlerin üst üste hamle hakkının olduğu ve sürenin eşit ayarlanmaması gibi durumlarda kendini göstermektedir.  

Brzezinski’nin ABD, Rusya, Japonya ve Çin başta olmak üzere Avrasya ve Uzakdoğu analizleri son derece ilginç. Tarihi, coğrafi ve siyasi tahliller haritalar eşliğinde ve oldukça çarpıcı bir biçimde ele alınmış. İlk küresel güç Roma İmparatorluğu ile başlayan yolculuk, sizin kendi planlarınızı şekillendirmenize yardımcı olacağı kadar mevcut sistemin analizini yapabilmenizi ve anlayışınızı genişletmenizi de sağlayacaktır. 

Benim düşünceme göre, strateji sadece satranç, şirket yönetimi ya da siyaset eksenleri üzerinden anlaşılamaz. Strateji, hedefi olan her birey, birim ya da yapının durum değerlendirmesi ile başlayarak, kaynak planlamasından süreç yönetimine uzanan derinlikte yürütülen tüm faaliyetlerin temeli, özüdür. Birini anlamadan diğerine hâkim olunamacağı gibi, biri diğerinden devşirilerek öylece de kullanılamaz. 

Ergun UNUTMAZ, 22.08.2019


[1] Zbigniev BRZEZINSKI (The Grand Chessboard) İnkılâp Kitabevi, İstanbul, Birinci Basım, 2005 (Çeviren: Yelda TÜREDİ).

Simültane Satranç: Bir satranç ustasının birden fazla rakibe karşı, ayrı tahtalarda, ancak aynı zaman diliminde oynadığı, kendi hamlesini tamamlayıp bir sonraki tahtaya geçtiği satranç oynama şeklidir.

Strateji

İşinize en uygun stratejiyi oluşturun ve uygulayın.

Richard LUECKE [1]

Bir kitap okuma süreci benim için, daha önce detaylı olarak belirttiğim gibi, raflar arasında gezinerek, kitabın kapağını, arka sayfadaki özetini ve içindekiler bölümünü incelemekle başlar. Adı “Strateji” olan ve özetinde başarıyı yakalama reçetesi sunan bu kitap, kapak resmi ile beni biraz güldürse de içindekiler ile ilgimi çekmeyi başardı. Dürüst olmak gerekirse strateji gibi soyut bir kavramı resmetmenin zorluğunu göz önüne alınca ve stratejiyi satrançla özdeşleştirmek yaygın bir yöntem olduğundan sonradan bunun çok da üzerinde durmadım.

İş hayatı, şirket yönetimi ve yöneticilik programları odaklı bir hedef kitlesine hitap eden bu çalışma içindekiler bölümündeki başlıklar ile alım kararı için yeterli. Güçlü – Zayıf yanlar ile Fırsat – Tehdit açılımları (SWOT) Analizini esas alarak başlayan eser ardından strateji tipleri, hareketleri ve uygulamaları üzerine bilgiler de içeriyor. Son olarak ise belirlenen hedeflere ulaşmak üzere hazırlanması gereken eylem planları ile bunların yürütülmesine ilişkin sorunlar ve çözümler ile konuyu kapatıyor. 

Daha çok özel sektör odaklı bir bakış açısı ile kavramlar açıklanıp somut olay çalışmaları ile konu zenginleştirildiğinden bu alanlara ilgi duyanlar için eserin güzel bir çalışma olduğunu söyleyebilirim. Evet belki kitabı bitirdikten sonra ‘yeni bir şey öğrenmedim, bunları zaten biliyordum’ diyeceksiniz. ‘Ben zaten bir yönetici olarak bu anlatılanları uyguluyorum’ şeklinde de düşünebilirsiniz. Ancak unutmayın ki her kaynaktan alınabilecek dersler muhakkak vardır. Ya da buradaki temel yaklaşımları bambaşka diğer alanlara da uygulayabilirsiniz. Mesela satırlar yazılırken hiç düşünülmemiş olan finans ya da satranç dallarına buradaki bilgileri aktararak kendi açılımlarınızı şekillendirebilirsiniz. 

İş Bankası Kültür Yayınlarının kalitesine güvendiğim ve çalışmalarını beğendiğim için Harvard Business Review adlı dergide önceleri makale olarak yayınlanan bilgileri bu şekilde bir kitap olarak sunmaları, geniş bir kitleye ulaşmak adına başarılı bir çalışma olmuş. Dili akıcı, içeriği örneklerle zenginleştirilmiş, önemli kavramları sunan; ancak derinlemesine analiz boyutuna girmeyen bir çalışma. Yazım hataları olmakla birlikte bunların sonraki basımlarda düzeltileceğini düşünüyorum.  Bazı yerlerde ise Türkçeye kazandırılmış bir eser yerine bir çeviri okuduğunuzu hissediyorsunuz. Çünkü Amerikan hayat tarzı ve iş yürütme anlayışı Türk toplum yapısı ve çalışma etiğinden oldukça farklıdır. Dolayısı ile önerilerin bazılarının tutmayacağı baştan aşikârdır. Bir sonraki basımda tavsiyeler için belki böylesi bir kültürel uyumlaştırma da dikkate alınabilir. Yine de vakit ayırıp okumanıza değecektir. Kitaptan bir alıntı ile bitirelim:

“Geleceği planlamak, stratejik düşünmek ve mevcut kaynakları arttırmak, kaynakların kısıtlı olduğu bir dünyada önemli yönetim becerileri anlamına gelmektedir. Amacınız, ihtiyaç olan her şeyin ve herkesin zamanında elinizin altında olmasıdır.”

Ergun UNUTMAZ, 12.08.2019


[1]  Richard LUECKE, (Strategy) Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 3. Basım, Ağustos 2015 (Çeviren: Turan PARLAK).

Bir Borsa Spekülatörünün Anıları

Bir Yatırım Klasiği

Edvin LEFEVRE [1]

Genellikle bir kitabın arkasında yer alan gazete, dergi yorumlarını ya da tanınan kişilerin kitap üzerine övgülerini pazarlama ve satış aracı olarak değerlendirir; kitaba eksi ile başlarım. Bunun yerine daha ziyade kitabın içeriğine ilişkin birkaç satır yazıyı tercih edenlerdenim. Finans kitaplarını önceden takip ettiğim için bu tür notlar alım kararımı etkilemediği gibi bu kez bu ifadelerin çok yerinde olduğunu da belirtebilirim.

İlk basımı 1923 yılında yapılan kitap, roman kategorisinde yer almakla birlikte finans dünyasının karmaşıklığına rağmen, yüz yıl sonra bile özünde hâlâ aynı olduğunu ortaya koyduğu için eğitim kategorisinde de değerlendirilebilecek bir çalışma. Hatta temel ilkeler o kadar net bir şekilde açıklanmış ki borsalarda alım-satım yapmaya başlayanlar için bu kitap bir baş ucu kaynağı olarak kalmalı. Roman kahramanı Larry Livingstonu’un (gerçek adıyla Jesse Livermore) deneyimleri ise birçok kişinin de başından geçtiği için yatırım alanında bu romanın bir klasik olduğunu rahatlıkla söylenebilir. 

Dili akıcı, içeriği çevirmenin notları ile zenginleştirilmiş ve oldukça sürükleyici olan bu kitabı birkaç gün içinde bitireceğinize eminim. Benim için uzun süren kısım, beğendiğim bölümlerden yatırım defterime notlar almak oldu. İmla, yazım ve baskı hatası dışında yer yer önemli teknik hatalar da mevcut. Finans alanında uzmanlaşmış kişilerin zaten gözünden kaçmayacak bu noktaların bir kısmı çevirmenden bir kısmı da redaksiyondan kaynaklanıyor. Bu hataların zaten sonraki basımlarda düzeltileceğine inanıyorum. Amerikan Borsasında fiyatlar kesirle ifade edildiği için bu alana yabancı olanlar fiyatları başta biraz garipseyebilir belki, ancak ondalık sistem yerine orada kullanılan yöntem budur. Doğru rakamlara ulaşmak için sadece çeviri hatalarını dikkate almanız gerekli.

Kitabın özeti ise kısaca şöyle: Livingstone’un, ortaokulu bitirdikten sonra bir aracı kurumda çalışmaya başlaması ile finansal alandaki matematiksel yeteneğini keşfetmesi eş zamanlı olur. Henüz 14 yaşında (yıl 1893) piyasalar hakkında fikirler geliştiren ve fiyat hareketlerini tahmin edebileceği üzerine bir sistem kuran Livingstone bir süre sonra bundan para kazanabileceğini de fark eder. 5 dolar ile başlayarak 15 yaşında ilk bin dolarını, 20 yaşında ilk on bin dolarını ve 28 yaşında ilk milyon dolarını kazanır. Arada da kaybederek sürekli tekrar sıfırdan başlar. Hatta milyon doların üzerinde borca girip ödeyemez ve iflas eder. Ancak tekrar ve bu sefer çok daha fazlasını kazanır. Çünkü onun için para kazanmak veya kaybetmekten çok daha önemli şeyler vardır. Bunları keşfetmek için de kitabı mutlaka okumanızı öneririm.

Livermore’dan bir alıntı ile bitirelim:

“Bir hata yapmıştım. Ama nerede? … Her zaman hatalarımdan ders almasını bilmişimdir.”


Ergun UNUTMAZ, 13.07.2019


[1] Edvin LEFEVRE, (Reminiscences of a Stock Operator) Scala Yayıncılık, İstanbul, Eylül 2017 (Çeviren: Şehnaz TAHİR).

Thinking, Fast and Slow

How do we make decisions?

Daniel KAHNEMAN [1]

When Daniel Kahneman and Vernon L. Smith had won the Nobel Prize in Economics, in 2002, I was impressed with their point of view and contribution. I was a fresh graduate at those times and had strict doubts about the rationality principle of humans as actors and decision makers in the economy related areas. Kahneman and his colleagues have integrated insights from psychological research into economic science, especially concerning human judgment and decision-making under uncertainty. 

Years later I have re-read Kahneman’s this work in a “Bestseller” form and all I can say is that; “It is enlightening”. The book expresses how and why we make the choices, how works our mind and how it fails to fulfill the basic consistency notion in the process. According to the New York Times “It is a major intellectual event … a crucial pivot point in the way we see ourselves”.

All these comments may sound to you like an exaggeration, but I would say those are probably an understatement. Until we realise that our judgments are actually not independent from the environmental factors, our culture, formulation effects, framing of outcomes, etc. we believe that our decisions are solid and consistent, even rational. Therefore we do want to keep the status quo and resist to change the way we think. Sometimes we accept the failure of our decisions and we try to look for a reason, culprit or an excuse to get rid of the burden. But eventually we make the same mistakes again and again, only in different forms in various other opportunities, without perceiving that the motivation behind is always the same.  

Starting with questioning almost 300 years-old Utility Theory, which is one of the essential cornerstones of the economics, and alleging that Bernouilli’s model lacks a reference point, Kahneman und Tversky built the Prospect Theory, which is today widely accepted and utilised in many fields of decision making. 

I think that is the salient peculiarity of this book. But it is to me just like an iceberg, that is needed to be deeply and throughly examined. In this regard, book develops around; “introducing two fictitious characters, discussing two species, and ending with two selves. The two characters are the intuitive System 1, which does the fast thinking, and the effortful and slower System 2, which does the slow thinking, monitors System 1, and maintains control as best it can within its limited resources. The two species were the fictitious Econs, who live in the land of theory, and the Humans, who act in the real world. And finally, the two selves are experiencing self, which does the living, and remembering self, which keeps score and makes the choices.” 

For further understanding and improving the way in which decisions are made, I advice this masterpiece to everyone, who wants to comprehend the underlying factors of decision making process. In this vein I would be happy to conclude with a quote from the book: 

“We make better choices when we trust our critics to be sophisticated and fair, and when we expect our decision to be judged by how it was made, not only by how it turned out.”   

I wish you a pleasant reading.


Ergun UNUTMAZ, 20.05.2019


[1] Daniel KAHNEMAN, Penguin Books, Penguin Random House UK, 2012.